Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nedir? Nasıl Anlaşılır?

Zeytinyağı satın alırken etiketlerde en sık karşılaştığımız ifadelerden biri **“soğuk sıkım”**dır. Peki soğuk sıkım zeytinyağı nedir ve diğer zeytinyağlarından farkı gerçekten nedir?

Soğuk sıkım, yalnızca bir pazarlama ifadesi değil, zeytinyağının üretim yöntemini tanımlayan bir kavramdır. Türkiye’deki mevzuata göre “soğuk sıkım” ifadesi, zeytin hamurunun 27°C’nin altında perkolasyon veya santrifüj yoluyla işlenmesiyle elde edilen natürel sızma veya natürel birinci zeytinyağlarında kullanılabilir.

Soğuk Sıkım Zeytinyağı Ne Demektir?

Zeytinler hasat edildikten sonra yaprak ve yabancı maddelerden ayrılır, temizlenir ve ardından kırılarak zeytin hamuru elde edilir. Bu hamurdan yağın ayrılması üretimin temel aşamalarından biridir.

Üretim sırasında sıcaklığın yükseltilmesi yağın hamurdan ayrılmasını kolaylaştırabilir. Ancak sıcaklığın kontrol altında tutulması özellikle zeytinin kendine özgü aroma bileşenlerinin ve bazı fenolik bileşiklerinin korunması açısından önem taşır.

İşte soğuk sıkım yöntemi, bu aşamada sıcaklığın 27°C’nin altında tutulduğu üretim biçimini ifade eder.

Neden 27°C?

27°C değeri rastgele kullanılan bir sayı değildir. Türk Gıda Kodeksi’nde “soğuk sıkım” ifadesinin kullanılabilmesi için üretimde bu sıcaklık sınırı açıkça belirtilmiştir.

Burada önemli bir ayrıntı var:

Soğuk sıkım bir zeytinyağı kalite sınıfı değil, üretim yöntemidir.

Dolayısıyla yalnızca ambalaj üzerinde “soğuk sıkım” yazması, bir zeytinyağının bütün kalite özelliklerini tek başına açıklamaz. Tarım ve Orman Bakanlığının gıda okuryazarlığı rehberinde de soğuk sıkımın tek başına zeytinyağının tüm kalitesini belirlemediğine dikkat çekiliyor.

Soğuk Sıkım ile Natürel Sızma Aynı Şey mi?

Hayır. Tüketicilerin en sık karıştırdığı konulardan biri de budur.

“Soğuk sıkım” üretim yöntemini, “natürel sızma” ise zeytinyağının sınıfını ifade eder.

Bu nedenle bir ürünü değerlendirirken yalnızca “soğuk sıkım” ibaresine değil, ürünün hangi zeytinyağı sınıfında olduğuna da bakmak gerekir.

Türk Gıda Kodeksi’ne göre “soğuk sıkım” ifadesi hem natürel sızma hem de natürel birinci zeytinyağları için, gerekli üretim koşullarının sağlanması halinde kullanılabilir.

Bu konu oldukça sık karıştırıldığı için “Natürel Sızma Zeytinyağı Nedir? Soğuk Sıkımdan Farkı Nedir?” başlıklı ayrı rehberimizde de detaylandıracağız.

Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nasıl Anlaşılır?

Bir zeytinyağının yalnızca rengine bakarak soğuk sıkım olup olmadığını anlamak mümkün değildir.

Zeytinyağının rengi; kullanılan zeytin çeşidine, hasat dönemine ve üretim özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle “koyu yeşil yağ kesinlikle kalitelidir” veya “açık renk yağ kaliteli değildir” gibi değerlendirmeler doğru bir seçim yöntemi değildir.

Satın alırken öncelikle ürünün etiketini ve ürün bilgilerini incelemek gerekir.

Ambalaj üzerinde:

• Zeytinyağının sınıfı,
• Üretim yöntemiyle ilgili bilgiler,
• Net miktarı,
• Tavsiye edilen tüketim tarihi,
• Üretici veya işletmeci bilgileri,
• Saklama koşulları

gibi bilgilerin bulunmasına dikkat edebilirsiniz.

Özellikle güvenilir ve izlenebilir bir ürünü tercih etmek, yalnızca yağın görünümüne veya ambalajına göre karar vermekten çok daha sağlıklı bir satın alma yaklaşımıdır.

Soğuk Sıkım Zeytinyağının Tadı Nasıl Olur?

Zeytinyağının duyusal özellikleri kullanılan zeytin çeşidinden hasat zamanına ve üretim koşullarına kadar birçok etkene bağlıdır. Bu nedenle bütün soğuk sıkım yağların aynı tat ve aromaya sahip olması beklenmemelidir.

Üstelik mevzuatta tat ve kokuya ilişkin bazı ifadelerin kullanılmasına yönelik özel koşullar bulunmaktadır. Bu nedenle “soğuk sıkım = mutlaka şu tadı verir” şeklinde bir genelleme yapmak doğru değildir.

Zeytinyağındaki farklı karakterler aslında zeytin dünyasının zenginliğinin bir parçasıdır.

Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nasıl Saklanmalı?

Doğru üretilmiş bir zeytinyağını satın almak kadar onu doğru koşullarda muhafaza etmek de önemlidir.

Zeytinyağınızı mümkün olduğunca:

ışık, yüksek sıcaklık ve hava ile uzun süreli temastan koruyun.

Ürünün kapağını kullandıktan sonra sıkıca kapatın ve doğrudan güneş ışığı alan bir yerde bırakmayın. Özellikle ocak ve fırın gibi sürekli ısı değişimine maruz kalan noktaların hemen yanında saklamak yerine serin ve karanlık bir alan tercih edebilirsiniz.

Koyu renkli cam şişeler ve uygun teneke ambalajlar da yağın ışıktan korunmasına yardımcı olur.

Zeytinyağı Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

“Soğuk sıkım” önemli bir bilgi olsa da iyi bir zeytinyağı seçerken tek kriteriniz olmamalıdır.

Ürünün zeytinyağı sınıfını, ambalajını, üretici bilgilerini, etiketini ve saklama koşullarını birlikte değerlendirmek daha doğru olacaktır.

Özellikle etiketsiz veya kaynağı belirsiz ürünler yerine ambalajlı ve üretici bilgileri açıkça belirtilmiş ürünleri tercih etmek önemlidir. Nitekim Türk Gıda Kodeksi kapsamında doğrudan son tüketiciye sunulan zeytinyağlarının hazır ambalajlı olarak piyasaya arz edilmesi gerekmektedir.

Irmak Zeytin ile Zeytinyağını Keşfedin

Zeytinyağı, yalnızca sofralarımızın vazgeçilmez lezzetlerinden biri değil; zeytinin yetiştiği topraklardan üretim yöntemine kadar uzanan köklü bir kültürün ürünüdür.

Irmak Zeytin’in naturel sızma zeytinyağı seçeneklerini keşfederek 1 L cam şişe ve 5 L teneke alternatiflerini inceleyebilirsiniz.